VTV và bài toán tài chính để mang World Cup về màn ảnh nhỏ

Hành trình sở hữu bản quyền World Cup của Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) trong hơn hai thập kỷ qua là câu chuyện đầy thách thức về mặt tài chính. Giá trị bản quyền giải bóng đá lớn nhất hành tinh đã tăng phi mã qua từng kỳ, buộc nhà đài phải thay đổi chiến lược và tìm kiếm sự đồng hành từ các doanh nghiệp, ngân hàng lớn trong nước.

Con số biết nói

Nhìn lại chặng đường 24 năm, mức giá bản quyền World Cup tại Việt Nam đã tăng gấp nhiều lần. Cột mốc đáng nhớ đầu tiên là năm 2002, khi VTV sở hữu quyền phát sóng với giá 1 triệu USD. Tám năm sau, tại World Cup 2010, con số này đã nhảy vọt lên 2,7 triệu USD.

Đà tăng chưa dừng lại ở đó. Đến World Cup 2014 tổ chức tại Brazil, nhà đài Việt Nam phải chi 7 triệu USD. Bốn năm sau đó, lần đầu tiên trong lịch sử, VTV vượt qua ngưỡng 10 triệu USD để có được bản quyền.

Kịch bản căng thẳng lặp lại ở World Cup 2022. Sau hàng loạt vòng đàm phán căng thẳng với đơn vị phân phối, VTV cuối cùng cũng đạt được thỏa thuận ở mức 13-15 triệu USD, khiến người hâm mộ cả nước thở phào nhẹ nhõm.

Rút kinh nghiệm từ giải đấu tại Qatar, VTV đã chủ động hơn trong việc chuẩn bị cho World Cup 2026. Nhà đài tìm kiếm nguồn tài trợ từ nhiều tháng trước khi giải khởi tranh, đồng thời lên kế hoạch xây dựng hơn 10 chương trình đồng hành nhằm khai thác tối đa nguồn lực trên bốn nền tảng: truyền hình, phát thanh, internet và di động.

Công thức hợp tác

Ba kỳ World Cup gần đây đã định hình rõ chiến lược mới của VTV: không đơn độc trong cuộc chiến bản quyền. Thay vì tự mình gánh vác toàn bộ chi phí, nhà đài quốc gia tìm kiếm sự hỗ trợ tài chính từ các tập đoàn, ngân hàng lớn.

Năm 2018 đánh dấu bước ngoặt khi Vingroup tài trợ 5 triệu USD giúp VTV mua bản quyền, cộng thêm 1 triệu USD cho quảng cáo. Viettel cũng tham gia “góp vốn” và khai thác phát sóng trên hạ tầng internet cùng di động của mình.

Bốn năm sau, VPBank tiếp bước với khoản tài trợ 100 tỷ đồng cho VTV đàm phán bản quyền World Cup trên đất Qatar.

Đến World Cup 2026, ba “ông lớn” gồm Vingroup, Techcombank và VPBank đã cùng liên kết hậu thuẫn VTV sở hữu bản quyền với mức giá khoảng 15 triệu USD.

Bức tranh khu vực

Mô hình chia sẻ và xã hội hóa nguồn lực này phản ánh sự trưởng thành của thị trường truyền thông Việt Nam. Việc hợp tác cùng khai thác nền tảng đang trở thành xu hướng tất yếu cho các đơn vị truyền thông hiện nay.

Câu chuyện này không chỉ riêng Việt Nam. Tại Indonesia, đài TVRI cũng phát sóng miễn phí toàn bộ giải đấu theo định hướng Chính phủ, với sự hậu thuẫn từ các nhà tài trợ.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia trong khu vực lại kém may mắn hơn. Thái Lan, Malaysia, Myanmar, Lào và Brunei đến giữa tháng 4 vẫn chưa mua được bản quyền World Cup 2026.

Ở Malaysia, mức giá FIFA đưa ra gần 50 triệu USD được xem là rào cản quá lớn, khiến các cuộc đàm phán rơi vào bế tắc. Trong khi đó, Thái Lan đối mặt với tình trạng tương tự khi chưa có đơn vị truyền hình nào xác nhận sở hữu quyền phát sóng. Nguyên nhân chính là giá bản quyền vượt quá khả năng chi trả của các đài truyền hình trong nước.

Một tín hiệu đáng chú ý là cơ quan quản lý truyền thông Thái Lan đã bãi bỏ quy định bắt buộc phát sóng World Cup miễn phí, mở đường cho các giải pháp linh hoạt hơn.

Bài học từ chặng đường dài

Hành trình của VTV cho thấy sự chuyển dịch từ mô hình độc quyền tuyệt đối sang chia sẻ nguồn lực là bước đi phù hợp trong bối cảnh hiện tại. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực tài chính mà còn tạo điều kiện để khai thác tối đa giá trị từ sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh.

Thực tế chứng minh, không có đơn vị nào có thể “một mình một ngựa” trong cuộc đua bản quyền thể thao đỉnh cao. Sự hợp tác đa phương giữa nhà đài, doanh nghiệp và các bên liên quan chính là chìa khóa thành công.